|
Cmentarz w Adampolu-Polonezkoy znajduje się
u wjazdu do wsi, otoczony szpalerem wysokich
drzew. Według archiwów kościelnych, pierwszy
pogrzeb urządzono tu 26 stycznia 1848 r.
Decyzją Michała Czajkowskiego cmentarz miał
być miejscem spoczynku zarówno mieszkańców
wsi, jak i podróżnych polskiego pochodzenia.
|
Mimo, że Czajkowski życzył
sobie, by pochowano tu zmarłego w 1855 roku w Stambule
Adama Mickiewicza (wybitnego polskiego poetę), tak się
nie stało. Pochowano tu jednak żonę Czajkowskiego,
Ludwikę Śniadecką, która zmarła w Stambule 22 lutego
1866 roku. Jej grób należy do najstarszych i zrobi go
epigraf.
Herby polskie oraz herby
rodzin Śniadeckich i Czajkowskich zostały wyryte na
marmurowym grobowcu Ludwiki Śniadeckiej. Cienka kolumna
grobowca symbolizuje w połowie przeżyte życie. Mimo
faktu, iż zmarła ona jako katoliczka, mieszkańcy wioski
widzą w kolumnie symbol załamującej się wiary
Śniadeckiej.
„Ludwika ze Śniadeckich,
córka Jędrzeja, bratanica Jana, żona dowódcy oddziału
Kozaków, zmarła 22 lutego 1866 roku w Cihangir w
Konstantynopolu, pochowana na ziemiach polskich w
Adampolu” – ogłasza napis nagrobny. Mąż jej osiadł
następnie na ziemiach rosyjskich (dzisiejsza Ukraina),
gdzie w roku 1866 popełnił samobójstwo.. |

Ludwica Sniadecka's Tomb
"CORKA JENDRZEJA SYNOVVlCA JANA ZONA GENERALA DOVVODCY KOZAKOVVI
DRAGONOVV OTTOMANSKICH ZMARLA LUTEGO 1866 ROKU NA DZEHANCIRZE W
KONSTANTYNOPOLU POCHOVVANA NAZIEMIPOLSKİEİ VVADÂMKIOJ" |
Groby pierwszych
osadników w Adampolu również zasiedlają
cmentarz, lecz mieszają się już z cmentarną
glebą, ledwo widoczne z niewielkiego
wzgórza, kryjące nieznanych... „Wiele
drewnianych krzyży z inskrypcjami “Walczył w
bitwie o niepodległość” rozpadło się już ze
starości, lecz duch spoczywających pod nimi
żyje wiecznie na ziemiach Adampolu,
przypominając o zobowiązaniach wobec
ojczyzny – Polski” – w podobnych słowach
opisał to zjawisko Paweł Ziółkowski
(nauczyciel, osadnik w Adampolu) w roku
1922, a teraz sam spoczywa na wspomnianym
przez siebie cmentarzu.
Adampol
zamieszkuje nie tylko ludność wiejska, lecz
ludzie wielu narodowości, którzy znaleźli tu
dom stanowiąc część polskiej kolonii,
niemieccy katolicy, Polacy żyjący poza
kolonią w Stambule oraz ich dzieci z mariaży
z partnerami innego niż polskie pochodzenia,
Rosjanie schwytani do niewoli podczas I
Wojny Światowej, oraz nieznani przyjezdni,
których sprowadziło tu przeznaczenie. Poza
wybitnymi nazwiskami, które znamy z
leksykonów i encyklopedii, jak Ludwika
Śniadecka, Władysław Jeleński, Antoni
Wieruski, Heinrich Albertall – syn Cesarza
Franciszka Józefa, najbardziej tajemniczego
z osiedleńców, wielu zagadkowych i
nieznanych przybyszów spoczywa na tej ziemi
zakończywszy swój burzliwy żywot. Poza
wspomnianymi wyżej, około 270 grobów tego
cmentarza należy do polskich osadników,
weteranów wojennych, oficerów, żołnieży i
ich rodzin. Nie sposób oszacować liczby
grobów na cmentarzu w Adampolu. Stan na
dzień 31 grudnia 1998 roku wskazywał na
obecność 229 nagrobków imiennych. Oficjalne
materiały archiwalne kościoła w Adampolu
wymieniają śmierć 334 ludzi włączając w tę
liczbę 15 pochowanych w Stambule w latach
1848-1998 oraz 9 osób, których miejsce
pochówku pozostanie nieznane. Przyjmuje się
jednak za fakt, iż w rzeczywistości jest ich
o setki więcej. Cmentarz Adampol-Polonezkoy
zajmuje powierzchnię 5740 metrów
kwadratowych.
Niektóre znane postacie spoczywające w tym
miejscu zostały wymienione poniżej;
|
1. Ludwica Sniadecka,
1802-1866 |
12. Antoni Minakowski,
1868-1916 |
|
|
2. Antoni Wieruski,
1804-1869 |
13. Wincenty Ryzy, 1849-1927 |
|
3. Adam Michalowski,
1805-1869 |
14. Pawel ziolkowski,
1878-1938 |
|
4. Karol Sobieszczanski,
1829-1873 |
15. Ludwik Biskupski,
1850-1932 |
|
5. Jan Dochoda, 1820-1906 |
16. Ludwik Biskupski,
1906-1987 |
|
6. Jan Krzeminski, 1818-1870 |
17. Wincenty Nowicki,
1882-1945 |
|
7. Teodor Wilkoszewski,
1822-1899 |
18. Zofia Ryzy, 1903-1986 |
|
8. Ignacy Kepka, 1821-1923 |
19. Edwin Ryzy, 1920-1980 |
|
9. Wladyslaw Pagowski,
1827-1872 |
20. Heinrich Albertall,
1858-1941 |
|
10. Mateusz Biskupski,
1811-1896 |
21. Halicz Halicka (Anna
Maria Tekla Halicka), -1905 |
|
11. Mikolaj Marjanski, -1914 |
|
|