|

Polonezkoy, dawniej Adampol,
jest polską wioską usytuowaną w
Stambule w Turcji.
Założona została w 1842
roku przez Adama Czartoryskiego
(prezesa powstańczego Rządu
Narodowego oraz przywódcę
emigracyjnego stronnictwa
politycznego).
W
1772 roku Rosja, Prusy i Austria
podpisały umowę o podziale ziem
Polski. Imperium Otomańskie było
przeciwne tej decyzji. Z tego
powodu Turcja stała się
schronieniem dla polskich
emigrantów
politycznych. Najwięcej
uchodźców przybyło na tereny
Imperium po powstaniu
listopadowym (1830 r.) i
styczniowym (1863 r.), powstaniu
węgierskim (1848 r.) i wojnie
krymskiej (1853 r.). Prezes
rządu narodowego w powstaniu
listopadowym, książę Adam
Czartoryski, założył na
uchodźctwie stronnictwo
polityczne, nazwane od swojej
paryskiej siedziby Hotelem
Lambert. Przyszłego sojusznika w
odrodzeniu Polski widział w
Turcji. Jesienią 1841 roku
wysłannik księcia, Michał
Czajkowski, założył w Stambule
polskie przedstawicielstwo -
Agencję Główną Misji Wschodniej
(tzw. Agencję Carogrodzką) i
stanął na jej czele jako agent
główny. Nawiązał on kontakty z
osiadłymi niedaleko Stambułu
zakonnikami z francuskiego
zgromadzenia świętego Wincentego
a' Paulo tzw. lazarystami. Na
prośbę księcia zajmowali się oni
m.in. wkupywaniem polskich
żołnierzy z niewoli i zbieraniem
dezerterów z armii rosyjskiej. W
tym czasie powstał plan
utworzenia azylu dla polskich
emigrantów i rozbitków, który
miałby znajdować się na ziemiach
wydzielonych z folwarku
lazarystów.
Od
grudnia 1841 roku Michał
Czajkowski rozpoczął
pertraktacje. Po uzyskaniu
aprobaty księcia Adama
Czartoryskiego oraz superiora
lazarystów - ks. Etienne z
Paryża, w 1842 roku podpisany
został układ, a następnie umowa
( 03.03.1942) powołująca do
życia polską osadę nazwaną
Schronieniem Świętego
Wincentego. 19 marca 1942 roku
zmieniono nazwę na Adampol. W
1850 roku Michał Czajkowski
zmienił religię na islam i
przybrał imię Mehmed Sadik
Pasha.
|
Na
początku istnienia miejscowości, w lutym 1842 roku, przebywały w niej
zaledwie 4 osoby, w kwietniu tego samego roku, liczba ta wzrosła do 13,
natomiast później, w przeciągu kilku lat, wioska liczyła ponad 100
mieszkańców. W 1938 roku osoby zamieszkałe
Polonezkoy otrzymały obywatelstwo tureckie.
Początkowo ludzie utrzymywali się z rolnictwa i hodowli zwierząt.
Turystyka zaczęła się rozwijać dopiero w latach 20. W wiosce znajdowało
się wtedy 47 domów z ogrodami oraz 165 mieszkańców.
Powoli zaczęło wzrastać zainteresowanie mieszkańców Stambułu
małą, polską wioską, która żyła własnym życiem i była zamieszkana przez
Polaków. Turcy coraz częściej przyjeżdżali do Polonezkoy. Wioska stała
się na tyle sławna, że w 1935 pierwszy prezydent Turcji, Mustafa Kemal
Ataturk, postanowił ją odwiedzić. |
 |
 |
|
Prince Adam Czartoryski |
Michal Czajkowski
Mehmet Sadik Pasha |
Rok
po roku Polonezkoy stawała się
coraz popularniejszym miejscem
na weekendowe wypady. Szybki
styl życia i zmiany, jakie
zaszły na świecie po 1980 roku,
nie ominęły wioski. Zaprzestano
rolnictwa i hodowli zwierząt,
które przestały być opłacalne.
Cześć Polaków wyemigrowała
sprzedając swoje ziemie. Domy
zostały przebudowane na hotele i
pensjonaty. Powstały różnego
rodzaju miejsca, których
zadaniem było turystów.
Obecnie Polonezkoy jest
typową miejscowością
turystyczną. W 1994 roku rząd
turecki uznał ją za pierwszy
park krajobrazowy
i zakazał nielegalnej budowy.
Miejscowość często była
odwiedzana przez Polaków - byli
tutaj m.in.: dwaj polscy
prezydenci - Lech Wałęsa i
Aleksander Kwaśniewski,
dyplomaci, ministrowie i
oficerzy.
Od
początku istnienia wioski,
gościła ona wiele sławnych
osobistości - piansta Ferenc
Liszt w 1847, francuski pisarz
Gustaw Flaubert w 1850, pierwszy
prezydent Republiki Turcji
Mustafa Kemal Ataturk w 1937,
Papież Jan XXIII w 1941
(towarzyszyło udzielenie
kilkorgu dzieci sakramentu
bierzmowania). Nawet jeśli to
bajka, to jest ona bardzo
prawdziwa. Daleko od swojej
ojczyzny, gdzieś, pośród
pokrytych lasami wzgórz
Anatolii, leży ukryta polska
wioska". Tak Polonezkoy została
przedstawiona w noweli czeskiego
pisarza Karela Drozda. O
widokach w wiosce mówił, że są
niczym uśmiech sprzed bram
nieba.
Obecnie Polonezkoy jest jedną z
najsławniejszych wiosek na całym
świecie. Wciąż mieszka tutaj
około 100 Polaków, którzy
starają się kultywować rodzimą
tradycję i przekazywać następnym
pokoleniom znajomość polskich
dziejów. Miejscowość ta jest
jednym z najpopularniejszych
miejsc położonych nieopodal
centrum Stambułu znanych jako
'miejsce na weekend'. Ludzie
przyjeżdżają do miejscowych
hoteli i pensjonatów, smakując
lokalnej kuchni w popularnych
restauracjach.
Polonezkoy...przedsmak nieba
położony w Stambule.
Polonezkoy istnieje już 150 lat,
a wraz z nim ciągle istnieje
polska kultura i tradycja.
Polacy między sobą wciąż
posługują się swoim ojczystym
językiem, wyznają religię swoim
przodków, która pomimo upływu
czasu, przetrwała bez żadnych
zmian. Polskość wciąż żyje w
obrębie Adampola, a przypomina o
niej styl życia mieszkańców, ich
rozrywki, a także różne
ceremonie (np. śluby). |
 |