|
"Polonezköy"
olgusu, hiç kuşkusuz, dünyada
tarihsel ve kültürel açıdan
benzeri görülmemiş bir olaydır.
Bu köy, 1842 yılında
Polonya'nın, komşuları Rusya,
Avusturya ve Prusya tarafından
paylaşılmasından sonra kuruldu.
Köy önceleri, Rusya'nın boğazlar
üzerindeki etkisini yok etmeye
çalışan Polonya göçünün
İstanbul'daki temsilcisi Şark
Ajansı'nın dayanağıydı. Bu
nedenle Sultanla birlikte pek
çok Osmanlı politikacısında da
desteği sağlanmıştı. 19.
yüzyılın bu köy Leh-Osmanlı
dostluğunun hem sembolik hem de
maddi bir kanıtıydı.
Polonyalıları kısa sürede
Türklere yaklaştıran düşsel bir
inancın kaynağı gibiydi. |
| |
|
|
Köy,
Osmanlı İmparatorluğu'nun eski
düşmanları, sonradan ise en
sadık dostları olan savaşçı
Polonyalılara,
bağımsızlıklarının komşu ülkeler
tarafından ellerinden alındığı
ve içine düştükleri zor durumu
anımsatıyordu. Kendi ülkesinde
esir gibi yaşayan ya da başka
ülkelere göçmeye zorlanan bu
insanlar için Boğaziçi'nde bir
"Polonya Köyü"nün varlığı,
Türkiye'nin, Polonya'nın yanında
savaşacağı ve savaşın sonunda
Polonya'nın yeniden
bağımsızlığına kavuşacağı
anlamını taşıyordu. Ukraynalı
kahin Wernyhora'nın ünlü "Türk
askeri, düşmanını kovalayarak
Polonya'da Horyn nehrine varacak
ve atına su verecek. İşte o
zaman Polonya yeniden doğacak."
sözleri bu inancın temelini
oluşturuyordu. |
 |
Polonyalılarca "Adampol" olarak
adlandırılan bu yer, kurulduğu günlerden
itibaren ilgi çekmekteydi. Başlangıçta,
Avrupalılar köyle ilgilendiler. Köyün
ilk konukları arasında büyük sanatçılar
da vardı. 1847'de Fransız Liszt, 1850'de
Gustave Flaubert, bundan yarım yüzyıl
sonra ise Pierre Loti köye gelen ünlü
Avrupalı konuklardandır. Köy, burayı
ziyaret eden her konuk üzerinde büyük
etki bırakmıştır. Çek yazar ve dil
bilgini Karel Droz bu Polonyalılık adası
üzerinde 1904 yılında yazdığı öyküsüne
şöyle başlar: "Bu, bir masala benziyorsa
da gerçektir. Uzakta, vatandan çok
uzakta, Anadolu'nun ormanlarla kaplı
tepeleri arasında bir yerde bir Polonya
köyü saklı... Türkler ona "Çingene
Konak", Polonyalılar "Adampol" der."
Yazısının devamında Karel Droz, köyün
görüntüsünün ona "cennetten bir köşenin
gülümsemesi" gibi geldiğini anlatır.
Birkaç yıl sonra Osmanlı ordusunda
reform programını gerçekleştiren Alman
Colmar Vor Der Goltz ise köyü Kutsal
Kitap'taki cennete benzeterek "Kendimi
Adampol'da, Adem'in kendini Cennet'te
hissettiği gibi hissettim" der.
|
Aradan yıllar geçer. Türkler'de köye
toplu olarak gelmeye başlarlar. "Çingene
Konak" yerine, köyün gerçek niteliğini
yansıtan "Polonezköy" adı kullanılmaya
başlanır. Köyün yeni misafirleri de onun
büyüsünün etkisinde kalırlar. Bu güzel
köy onlara da cenneti anımsatır. Gerçek
bir cennet köşesi... "İmparator oğlu"
Heinrich Albertall, tam 50 yıl boyunca
burada saklanmıştı.
Mustafa Kemal
Atatürk, 1937 yılında Slav geleneğine
uygun olarak ekmek ve tuz ile
karşılanmış, 1985'te ise eski,
geleneksel bir Polonya içeceği olan ve
eski tariflere göre hazırlanan vişne
likörü burada Kenan Evren'e sunulmuştur.
Her yıl buraya gelen turist sayısı yüz
binleri bulmaktadır.
İşte Polonezköy... Bugün Polonezköy,
dünyanın en ünlü köylerinden
biridir.... |
|
Adı, yalnızca
Polonya ve Türkiye'de değil, bütün
dünyada yayılmış Polonya göçmenleri
arasında bilinir. 150 yılı aşkın bir
süredir, yani birkaç nesildir Adampol
sakinleri Polonya dilini ve atalarının
geleneklerini korumaktadırlar. Bu oldu,
köye olan ilgiyi arttırmaktadır.
Polonezköy ile ilgili yayınlar bu
ilginin birer kanıtıdır. Köy hakkındaki
kitap ve makalelerden sadece en
önemlilerinin sayısı bile beşyüze
yakındır. Başlangıçta köye, Prens Adam
Czartoryski'nin anısına "Adampol"
denilmiştir. Önceleri köyün sakinleri
tarafından kullanılan bu ad, giderek
Polonya'da da yaygınlaşır. I.Dünya
Savaşı'ndan sonra "Polonezköy" adı
kullanılmaya başlanmış olsa da köylüler
"Adampol" adını kullanmayı
sürdürmektedirler.
Polonezköy'ün kuruluşunun 160.yıldönümünde, 15 Haziran
2002 tarihinde ise Polonezköy Kültür Evi'nin önünde
büyük taşların üzerine yerleştirilmiş iki adet hatıra
levhasının açılışı yapılmıştır. Bunlardan biri, Mustafa
Kemal Atatürk'ün Polonezköy'ü ziyaretinin 65.yıldönümü
anısına köy sakinleri tarafından yaptırılmış, diğeri ise
Polonezköy'ün kurucuları Prens Adam Czartoryski ve
Michal Czajkowski (Mehmet Sadık Paşa)'ya ithaf edilen ve
Varşova Savaşlar ve Savaş Acıları Hatıratını Koruma
Kurumu tarafından yaptırılmıştır. |