"My
jesteśmy w dziwnej sytuacji.
Ojczyzna naszych dalszych ojców
znajduje się nad Wisła, ale ojczyzną
naszych bliższych ojców jest Adampol
nad Bosforem. Może źle powiedziałam
Ojczyzną naszą jest Polska, a
Adampol to Polska z jej tradycjami
na ziemi tureckiej."
Zofia Ryży 1984.
Dom Pamięci Zofia Ryży,
jeden z najstarszych budynków w Adampolu-Polonezkoy jest dostępny dla
zwiedzających.
Wewnątrz wystawiono fotografie, książki oraz
dokumenty dotyczące osady.
Dom Pamięci Zofia Ryży wybudował w latach 1881-1883 jej
ojciec Wincenty Ryży.
Dom ten był najsłynniejszym i najpiękniejszym domem
w wiosce.
Zachował on oryginalną polską architekturę XIX
wieku. Turyści zwiedzający osadę są oczarowani domem i jego niebiańsko pięknym
ogrodem.
Dom Pamięci Zofia Ryży wyraźnie zaznaczył się w historii
Adampola-Polonezkoy. Jest symbolem stosunków polsko-tureckich oraz miejscem
oficjalnych państwowych wizyt.
Dom odwiedzany jest przez turystów z Polski i innych
krajów. Informacje o domu zawierają wszystkie książki dotyczące osady. Znajduje
się także w programach wycieczek do Adampola.
Godziny zwiedzania Domu
Pamięci Zofia Ryży:
od 1 do 31 października - wyłącznie w
niedziele i oficjalne święta
od 1
listopada do 30 kwietnia - wyłącznie w
niedziele
aby zwiedzać
dom w dni powszednie należy kontaktować
się telefonicznie
Phone Numbers
Leslaf Ryzy
Antoni Dohoda
+90 532 608 15 43
+90 216 432 30 82 ; +90 532 512
64 11
Zofia Ryży (1903-1986),
najmłodsza z siedmiorga dzieci
najstarszego człowieka w tym
domu, który mieszkał z jej matką
i kontynuował pracę jej ojca,
polegającą na promocji polskiej
kultury. Jej dom był otwarty dla
ludzi z Polski. Do końca swojego
życia przebywała w Adampolu.
Zofia Ryży była przez całe swoje
życie świadkiem przemian,
zachodzących w wiosce. Te zmiany
nieuchronnie prowadziły do
zaniku jej polskiego charakteru
i świadomości. Była bardzo znana
z Polsce z powodu jej wytrwałej
walki o polskość w wiosce. W
1929 roku, wraz z grupą
mieszkańców Adampolu, udała się
do Polski, aby obejrzeć wystawę
przemysłową w Poznaniu, a w 1934
roku brała udział w zjeździe
Polonii. Po drugiej wojnie
światowej wiele razy bywała w
ojczyźnie, np. w 1967 i 1981
roku. W 1975 r. w uznaniu za jej
aktywność, uhonorowana była
Srebrnym Medalem Zasługi przez
rząd PRL-u. W 1981 r., uzyskała
od społeczeństwa, zrzeszającego
Polonię i kraje zagraniczne
certyfikat za jej niewiarygodne
osiągnięcia, umacniające więzy
patriotyzmu pomiędzy Polonią i
Adampolem.
Pomysł
domu przypisuje się Michałowi Czajkowskiemu. Powstał on
w latach czterdziestych XX w. Podtrzymywano w nim
polskie tradycje, tak jak i w domostwie Wincentego
Ryżego, który właśnie w tym czasie powrócił z
syberyjskiego zesłania. W domy Ryżego wisiało wiele
patrotycznych obrazów oraz portretów znanych Polaków.
Mieścił on również największą we wsi bibliotekę pełną
polskich książek.
Opiekę nad domostwem przejęła w późniejszym czasie Zofia
Ryży (1903-1986) znana w Polsce jako Ciocia Zosia. Zofia
Ryży szczególną troską obdarzała wiejską młodzież,
której przekazywała wiedzę z zakresu ojczystego języka i
historii Polski. Jej dom zawsze tętnił polskością, a
jego drzwi stały otworem dla zwiedzających z całego
świata. Było to miejsce spotkań z kulturą dla wiejskich
dzieci i młodzieży.
Zofia
Ryży odwiedziła Polskę zaledwie kilka razy. W roku 1929,
razem z kilkoma towarzyszami z wioski, udała się na
poznańskie targi technologii przemysłowych. W 1934 roku
wzięła udział w zjeździe polonii. Do Polski wróciła po
II Wojnie Światowej. W 1975,
uznaniu za jej działalność – została odznaczona przez
Radę Państwa PRL Srebrną Orderem Zasługi.
W 1981 r. otrzymała od
Towarzystwa Łączności z Polonią z zagranicą dyplom za
wybitne osiągnięcia w dziele umacniania patriotycznej
więzi Polonii z macierzą. Od roku 1916, kiedy żyła jej
rodzina, goście z całego świata wpisywali się do księgi
pamiątkowej i albumów.
Being appropriate to her will, with the Adampol Culture
Foundation's (which was established in Warsaw by her
heritors' (her nephews Leslaf Rızı and Antoni Dohoda)
good intentions) great work , the house became a place
where the memories, documents and photographs of the
village gathered. The house of the Memory's first survey
and studies have done by the director of Warsaw
Ethnography Museum of State, Mr.Marek Sztrantowicz in
1991. The preparation works have done by the ethnography
specialists have come from Warsaw. “The House of the
memory of Zofia Ryży” officially have opened on the 4th
of July, 1992, which was the day of village's 150th
anniversary of establishment.