|
Polonezköy'de Hatıra Evinin açılmasıyla meyve veren
kurulma fikrinin babası 1940 lı yıllarda Michal
Czajkowski'ydi. Polonya gelenekleri, özellikle Sibirya
sürgününden dönmüş olan Wincenty Ryży'nın evinde
yaşatılıyordu. Ryży'ların evinde ünlü
Polonyalıların portreleri ve vatanseverlik konulu
tabloların yanısıra, köyün en büyük Lehçe kitaplarından
oluşan kütüphanesi bulunuyordu.
Daha
sonra bu evde Polonya'da "Ciocia Zosia (Teyze Zosia)"
olarak ünlü olan Zofia Rızı
(Ryży) (1903-1986) yaşamaya devam etti. Zofia Rızı
(Ryży) burada Polonezköy gençleri arasında ana dili
ve Polonya tarihi hakkında bilgiler veriyordu. Evi,
Türkiye topraklarında bir çeşit Polonyalılık göstergesi
olmuş, kapısı büyük bir misafirperverlikle ağırladığı
Polonya ve tüm dünyadan gelen konukları için her zaman
açık olmuş ve aynı zamanda gençlerin buluştuğu bir
kültür merkezi olmuştur.
Zofia Rızı
(Ryży) Polonyayı birkaç defa ziyaret etmiştir. 1929
yılında bir grup Polonezköylülerle birlikte Poznan
Sanayi sergisine gitmiş, 1934 yılında yurtdışındaki
Polonyalılar konferansına katılmıştır. 2.Dünya
Savaşından sonra da 1967 ve 1981 yıllarında Polonyayı
ziyaret etmiştir. Yürüttüğü faaliyetlerinden dolayı 1975
yılında Polonya Halk Cumhuriyeti Devlet Konseyince
"Gümüş Liyakat Nişanı" ile ödüllendirilmiştir.
1981
yılında ise yurtdışında yaşayan Polonyalılar ile
anavatan arasındaki bağlarını kuvvetlendirmede göstermiş
olduğu olağanüstü başarılar sebebiyle kendisine "Polonia"
derneği tarafından özel diploma verilmiştir. Anne ve
babası henüz hayattayken tüm dünyadan gelen misafirler,
1916 yılından itibaren tutulmakta olan hatıra defterine
ve albümlere notlarını yazmışlardır.
"Teyze
Zosia"nın arzusuna uygun olarak ve mirasçılarının
(yeğenleri Leslaf Rızı ile Antoni Dohoda) iyi niyetleri
sayesinde Varşova'da kurulan Adampol Kültür Vakfı'nın
çalışmalarının neticesinde Zofia Rızı (Ryży) Hatıra
Evi, Polonezköy tarihinin ve sakinlerinin hayatlarından
hatıraların toplandığı ve sergilendiği bir yer haline
gelmiştir.
Hatıra Evi etüt çalışmaları 1991 yılında
Varşova Devlet Etnografya Müzesi müdürü Marek
Sztrantowicz tarafından, hazırlık işleri ise 1992
yılında ilkbaharında Varşova'dan gelen etnografya
uzmanları tarafından yapılmıştır.
Zofia Rızı (Ryży)
Hatıra Evi resmi olarak Polonezköy'ün kuruluşunun
150.yıldönümünde, 4 Temmuz 1992 tarihinde açılmıştır.
|