"My jesteśmy
w dziwnej sytuacji. Ojczyzna naszych
dalszych ojców znajduje się nad
Wisła, ale ojczyzną naszych
bliższych ojców jest Adampol nad
Bosforem. Może źle powiedziałam
Ojczyzną naszą jest Polska, a
Adampol to Polska z jej tradycjami
na ziemi tureckiej."
Zofia Ryży 1984.
Zofia Rızı (Ryży) Anı Evi Polonezköy’ün en eski evlerinden biri olarak halkın
ziyaretine açıktır. Bu evde köy ve aileyle ilgili fotoğraf ve dokumanlar
toplanmıştır.
Zofia Rızı Anı Evi, babası Wincenty Rıżı tarafından 1881-1883
yıllarında inşa edilmiştir. Rızı ailesinin evi köydeki en gösterişli evlerden
biriydi. O dönemin tipik Polonya köy evi mimarisini sergileyen bu ev,
orijinalliğinden hiçbir şey kaybetmemiştir. Koyü ziyaret eden turistlerce
övülür, yemyeşil bahçesiyle herkesi büyüler.
“Zofia Rızı (Ryży) Anı Evi” Polonezköy
tarihinin vazgeçilmez bir parçasıdır. Polonya-Türk ilişkilerinde dostluğunun
sembolü olarak anılan bu ev, Polonezköy’e yapılan resmi ziyaretlerde de bir rol
almıştır.
T.C. Hükümeti temsilcileri ve Polonya Hükümeti temsilcileri tarafından Polonezköy’ün resmi ziyaretlerinde Zofia Rızı Anı Evi ziyaret edilir ve sık sık
Polonya ve diğer ülkelerden gelen turistleri misafir ederek, yurt dışında,
internette, kitaplarda, gezi turlarınca bile anılan bir yer olmuştur.
Polonezköy Zofia Rızı
Anı Evi
açılış saatleri :
1 Mayıs - 31 Ekim döneminde, Pazar ve
Bayram günleri
1 Kasım - 30 Nisan döneminde, Pazar
günleri
Hafta içi istek üzerine, önceden telefon
edilerek bildirilmelidir.
Telefon Numaraları
Leslaf Rızı
Antoni Dohoda
0 532 608 15 43
0 216 432 30 82 ; 0 532 512 64
11
Polonezköy'de Hatıra Evinin açılmasıyla meyve veren
kurulma fikrinin babası 1940 lı yıllarda Michal
Czajkowski'ydi. Polonya gelenekleri, özellikle Sibirya
sürgününden dönmüş olan Wincenty Ryży'nın evinde
yaşatılıyordu. Ryży'ların evinde ünlü
Polonyalıların portreleri ve vatanseverlik konulu
tabloların yanısıra, köyün en büyük Lehçe kitaplarından
oluşan kütüphanesi bulunuyordu.
Daha
sonra bu evde Polonya'da "Ciocia Zosia (Teyze Zosia)"
olarak ünlü olan Zofia Rızı
(Ryży) (1903-1986) yaşamaya devam etti. Zofia Rızı
(Ryży) burada Polonezköy gençleri arasında ana dili
ve Polonya tarihi hakkında bilgiler veriyordu. Evi,
Türkiye topraklarında bir çeşit Polonyalılık göstergesi
olmuş, kapısı büyük bir misafirperverlikle ağırladığı
Polonya ve tüm dünyadan gelen konukları için her zaman
açık olmuş ve aynı zamanda gençlerin buluştuğu bir
kültür merkezi olmuştur.
Zofia Rızı
(Ryży) Polonyayı birkaç defa ziyaret etmiştir. 1929
yılında bir grup Polonezköylülerle birlikte Poznan
Sanayi sergisine gitmiş, 1934 yılında yurtdışındaki
Polonyalılar konferansına katılmıştır. 2.Dünya
Savaşından sonra da 1967 ve 1981 yıllarında Polonyayı
ziyaret etmiştir.
Yürüttüğü faaliyetlerinden dolayı 1975
yılında Polonya Halk Cumhuriyeti Devlet Konseyince
"Gümüş Liyakat Nişanı" ile ödüllendirilmiştir.
1981
yılında ise yurtdışında yaşayan Polonyalılar ile
anavatan arasındaki bağlarını kuvvetlendirmede göstermiş
olduğu olağanüstü başarılar sebebiyle kendisine "Polonia"
derneği tarafından özel diploma verilmiştir.
Anne ve
babası henüz hayattayken tüm dünyadan gelen misafirler,
1916 yılından itibaren tutulmakta olan hatıra defterine
ve albümlere notlarını yazmışlardır.
"Teyze
Zosia"nın arzusuna uygun olarak ve mirasçılarının
(yeğenleri Leslaf Rızı ile Antoni Dohoda) iyi niyetleri
sayesinde Varşova'da kurulan Adampol Kültür Vakfı'nın
çalışmalarının neticesinde Zofia Rızı (Ryży) Hatıra
Evi, Polonezköy tarihinin ve sakinlerinin hayatlarından
hatıraların toplandığı ve sergilendiği bir yer haline
gelmiştir.
Hatıra Evi etüt çalışmaları 1991 yılında
Varşova Devlet Etnografya Müzesi müdürü Marek
Sztrantowicz tarafından, hazırlık işleri ise 1992
yılında ilkbaharında Varşova'dan gelen etnografya
uzmanları tarafından yapılmıştır.
Zofia Rızı (Ryży)
Hatıra Evi resmi olarak Polonezköy'ün kuruluşunun
150.yıldönümünde, 4 Temmuz 1992 tarihinde açılmıştır.
