Pogoda Broadcast

Historia Polonezkoy (Adampol), Stambule...


Polonezkoy, dawniej Adampol, jest polsk─ů wiosk─ů usytuowan─ů w Stambule w Turcji. Za┼éo┼╝ona zosta┼éa w 1842 roku przez Adama Czartoryskiego (prezesa powsta┼äczego Rz─ůdu Narodowego oraz przyw├│dc─Ö emigracyjnego stronnictwa politycznego).

W 1772 roku Rosja, Prusy i Austria podpisa┼éy umow─Ö o podziale ziem Polski. Imperium Otoma┼äskie by┼éo przeciwne tej decyzji. Z tego powodu Turcja sta┼éa si─Ö schronieniem dla polskich emigrant├│w politycznych. Najwi─Öcej uchod┼║c├│w przyby┼éo na tereny Imperium po powstaniu listopadowym (1830 r.) i styczniowym (1863 r.), powstaniu w─Ögierskim (1848 r.) i wojnie krymskiej (1853 r.). Prezes rz─ůdu narodowego w powstaniu listopadowym, ksi─ů┼╝─Ö Adam Czartoryski, za┼éo┼╝y┼é na uchod┼║ctwie stronnictwo polityczne, nazwane od swojej paryskiej siedziby Hotelem Lambert. Przysz┼éego sojusznika w odrodzeniu Polski widzia┼é w Turcji. Jesieni─ů 1841 roku wys┼éannik ksi─Öcia, Micha┼é Czajkowski, za┼éo┼╝y┼é w Stambule polskie przedstawicielstwo - Agencj─Ö G┼é├│wn─ů Misji Wschodniej (tzw. Agencj─Ö Carogrodzk─ů) i stan─ů┼é na jej czele jako agent g┼é├│wny. Nawi─ůza┼é on kontakty z osiad┼éymi niedaleko Stambu┼éu zakonnikami z francuskiego zgromadzenia ┼Ťwi─Ötego Wincentego a' Paulo tzw. lazarystami. Na pro┼Ťb─Ö ksi─Öcia zajmowali si─Ö oni m.in. wkupywaniem polskich ┼╝o┼énierzy z niewoli i zbieraniem dezerter├│w z armii rosyjskiej. W tym czasie powsta┼é plan utworzenia azylu dla polskich emigrant├│w i rozbitk├│w, kt├│ry mia┼éby znajdowa─ç si─Ö na ziemiach wydzielonych z folwarku lazaryst├│w.


Od grudnia 1841 roku Micha┼é Czajkowski rozpocz─ů┼é pertraktacje. Po uzyskaniu aprobaty ksi─Öcia Adama Czartoryskiego oraz superiora lazaryst├│w - ks. Etienne z Pary┼╝a, w 1842 roku podpisany zosta┼é uk┼éad, a nast─Öpnie umowa ( 03.03.1942) powo┼éuj─ůca do ┼╝ycia polsk─ů osad─Ö nazwan─ů Schronieniem ┼Üwi─Ötego Wincentego. 19 marca 1942 roku zmieniono nazw─Ö na Adampol. W 1850 roku Micha┼é Czajkowski zmieni┼é religi─Ö na islam i przybra┼é imi─Ö Mehmed Sadik Pasha.

Na pocz─ůtku istnienia miejscowo┼Ťci, w lutym 1842 roku, przebywa┼éy w niej zaledwie 4 osoby, w kwietniu tego samego roku, liczba ta wzros┼éa do 13, natomiast p├│┼║niej, w przeci─ůgu kilku lat, wioska liczy┼éa ponad 100 mieszka┼äc├│w. W 1938 roku osoby zamieszka┼ée Polonezkoy otrzyma┼éy obywatelstwo tureckie. Pocz─ůtkowo ludzie utrzymywali si─Ö z rolnictwa i hodowli zwierz─ůt. Turystyka zacz─Ö┼éa si─Ö rozwija─ç dopiero w latach 20. W wiosce znajdowa┼éo si─Ö wtedy 47 dom├│w z ogrodami oraz 165 mieszka┼äc├│w. Powoli zacz─Ö┼éo wzrasta─ç zainteresowanie mieszka┼äc├│w Stambu┼éu ma┼é─ů, polsk─ů wiosk─ů, kt├│ra ┼╝y┼éa w┼éasnym ┼╝yciem i by┼éa zamieszkana przez Polak├│w. Turcy coraz cz─Ö┼Ťciej przyje┼╝d┼╝ali do Polonezkoy. Wioska sta┼éa si─Ö na tyle s┼éawna, ┼╝e w 1935 pierwszy prezydent Turcji, Mustafa Kemal Ataturk, postanowi┼é j─ů odwiedzi─ç.

Rok po roku Polonezkoy stawa┼éa si─Ö coraz popularniejszym miejscem na weekendowe wypady. Szybki styl ┼╝ycia i zmiany, jakie zasz┼éy na ┼Ťwiecie po 1980 roku, nie omin─Ö┼éy wioski. Zaprzestano rolnictwa i hodowli zwierz─ůt, kt├│re przesta┼éy by─ç op┼éacalne. Cze┼Ť─ç Polak├│w wyemigrowa┼éa sprzedaj─ůc swoje ziemie. Domy zosta┼éy przebudowane na hotele i pensjonaty. Powsta┼éy r├│┼╝nego rodzaju miejsca, kt├│rych zadaniem by┼éo turyst├│w. Obecnie Polonezkoy jest typow─ů miejscowo┼Ťci─ů turystyczn─ů. W 1994 roku rz─ůd turecki uzna┼é j─ů za pierwszy park krajobrazowy i zakaza┼é nielegalnej budowy. Miejscowo┼Ť─ç cz─Östo by┼éa odwiedzana przez Polak├│w - byli tutaj m.in.: dwaj polscy prezydenci - Lech Wa┼é─Ösa i Aleksander Kwa┼Ťniewski, dyplomaci, ministrowie i oficerzy.

Od pocz─ůtku istnienia wioski, go┼Ťci┼éa ona wiele s┼éawnych osobisto┼Ťci - piansta Ferenc Liszt w 1847, francuski pisarz Gustaw Flaubert w 1850, pierwszy prezydent Republiki Turcji Mustafa Kemal Ataturk w 1937, Papie┼╝ Jan XXIII w 1941 (towarzyszy┼éo udzielenie kilkorgu dzieci sakramentu bierzmowania). Nawet je┼Ťli to bajka, to jest ona bardzo prawdziwa. Daleko od swojej ojczyzny, gdzie┼Ť, po┼Ťr├│d pokrytych lasami wzg├│rz Anatolii, le┼╝y ukryta polska wioska". Tak Polonezkoy zosta┼éa przedstawiona w noweli czeskiego pisarza Karela Drozda. O widokach w wiosce m├│wi┼é, ┼╝e s─ů niczym u┼Ťmiech sprzed bram nieba.

Obecnie Polonezkoy jest jedn─ů z najs┼éawniejszych wiosek na ca┼éym ┼Ťwiecie. Wci─ů┼╝ mieszka tutaj oko┼éo 100 Polak├│w, kt├│rzy staraj─ů si─Ö kultywowa─ç rodzim─ů tradycj─Ö i przekazywa─ç nast─Öpnym pokoleniom znajomo┼Ť─ç polskich dziej├│w. Miejscowo┼Ť─ç ta jest jednym z najpopularniejszych miejsc po┼éo┼╝onych nieopodal centrum Stambu┼éu znanych jako 'miejsce na weekend'. Ludzie przyje┼╝d┼╝aj─ů do miejscowych hoteli i pensjonat├│w, smakuj─ůc lokalnej kuchni w popularnych restauracjach. Polonezkoy...przedsmak nieba po┼éo┼╝ony w Stambule.

Polonezkoy istnieje ju┼╝ 150 lat, a wraz z nim ci─ůgle istnieje polska kultura i tradycja. Polacy mi─Ödzy sob─ů wci─ů┼╝ pos┼éuguj─ů si─Ö swoim ojczystym j─Özykiem, wyznaj─ů religi─Ö swoim przodk├│w, kt├│ra pomimo up┼éywu czasu, przetrwa┼éa bez ┼╝adnych zmian. Polsko┼Ť─ç wci─ů┼╝ ┼╝yje w obr─Öbie Adampola, a przypomina o niej styl ┼╝ycia mieszka┼äc├│w, ich rozrywki, a tak┼╝e r├│┼╝ne ceremonie (np. ┼Ťluby).